Vijftig jaar vrijheid aan het water

Van gemeentelijke hippiecamping tot steward-owned stadscamping

Het verhaal van Camping Zeeburg begint in de hippietijd. In de jaren zeventig stroomde Amsterdam vol met rondreizende jongeren die op de Dam en in het Vondelpark hun slaapzak uitrolden. Om hen een plek te bieden buiten het stadscentrum richtte de gemeente in 1974 Camping Zeeburg op aan de Zuiderzeeweg. Wat begon als een eenvoudige gemeentelijke camping voor reizigers zonder geld, groeide uit tot een van de meest bijzondere plekken van Amsterdam.

Een plek waar vrijheid, gastvrijheid en een gezonde dosis Amsterdamse eigenwijsheid al meer dan vijftig jaar de toon zetten.

Waar anders zijn normaal was

Vanaf het begin voelde Zeeburg anders. Minder georganiseerd en minder regels, maar juist daardoor toegankelijk. In een Amsterdam waar hippies, krakers, kunstenaars en alternatieve bewegingen een duidelijke stempel drukten op de stad, voelde Zeeburg zich helemaal thuis. Jongeren en reizigers uit binnen- en buitenland vonden er een plek waar vrijheid en verdraagzaamheid vanzelfsprekend waren. Hasjrokende backpackers, kunstenaars en vrije geesten voelden zich er thuis. Wat elders soms als afwijkend werd gezien, hoorde op Zeeburg er gewoon bij. Een camping waar verschillen niet werden gladgestreken, maar juist onderdeel vormden van de sfeer.

In 1984 droeg de gemeente de camping over aan een stichting die werkervaringsplaatsen aanbood. In een tijd van hoge werkloosheid kreeg Camping Zeeburg daarmee vanaf het begin een duidelijke maatschappelijke rol. Mensen die moeilijk aansluiting vonden op de arbeidsmarkt kregen hier de kans om werkervaring op te doen.

In de praktijk betekende dat vooral veel pionieren. Met een klein team van medewerkers en vrijwilligers werd de camping gerund door mensen die vooral veel enthousiasme, creativiteit en doorzettingsvermogen meebrachten. Iedereen deed van alles: gasten ontvangen, ontbijt verzorgen, evenementen organiseren, het terrein onderhouden en problemen oplossen wanneer die zich voordeden. In de beginjaren werden toeristen zelfs met een veerbootje vanaf het Centraal Station naar de camping gebracht, totdat dat plaatsmaakte voor een pendelbusje. Niemand had ooit eerder een camping gerund, dus veel ging met vallen, opstaan en improviseren. 

In die periode groeide Camping Zeeburg uit tot een populaire low-budget jongerencamping. Op de camping werden bandjesavonden georganiseerd, ontstonden vriendschappen tussen mensen uit alle windstreken en werden verhalen uitgewisseld rond picknicktafels en kampvuurtjes.

Rond dezelfde tijd veranderde het Amsterdamse campinglandschap. Camping Het IJsbaanpad verhuisde naar wat later Camping Gaasper zou worden, nu Camperpark Amsterdam. Tegelijkertijd profileerde Zeeburg zich steeds sterker als een vrije en laagdrempelige plek voor jonge reizigers, waardoor het aantal gasten snel groeide. De voorzieningen konden die snelle groei niet altijd bijbenen, maar juist die losse en kleurrijke sfeer maakte Zeeburg voor veel reizigers onvergetelijk. Daar ontstond het karakter waar Camping Zeeburg nog altijd om bekendstaat: een vrije, kleurrijke en soms een beetje chaotische plek waar mensen zichzelf kunnen zijn en waar iedereen welkom is.

De grote doorstart

Halverwege de jaren negentig verkeerde de camping in zwaar weer en het voortbestaan stond onder druk. Op dat moment stapte Toon Weijenborg aan boord als nieuwe beheerder. De geboren Brabander had enkele jaren in Spanje gewerkt en zag mogelijkheden waar anderen vooral problemen zagen.

Volgens Toon vertelden de vaste bewoners hem op zijn eerste werkdag dat hij het hier geen week zou volhouden. Ze kregen ongelijk.

Toon schreef een ambitieus plan voor een verhuizing naar een nieuw terrein. In de winter van 1996-1997 werd dat werkelijkheid met de verhuizing naar de huidige locatie aan de Zuider IJdijk: een groen eiland, omringd door water, midden in de natuur en toch op slechts enkele minuten van het centrum van Amsterdam.

De nieuwe locatie bood ruimte voor verdere ontwikkeling, terwijl de open en eigenzinnige sfeer behouden bleef. Vanaf de nieuwe locatie aan de Zuider IJdijk kreeg Camping Zeeburg steeds meer haar eigen gezicht en groeide uit tot een geliefde bestemming voor bezoekers van over de hele wereld. 

Groeien met oog voor de toekomst

Camping Zeeburg groeide, niet door steeds groter te worden, maar door steeds beter te worden. Comfort, duurzaamheid en natuur kregen een steeds belangrijkere plek op de camping.

Zo verrezen de kleurrijke eco-cabins, voorzien van groene daken, goede isolatie en vloerverwarming. Het café-restaurant werd vernieuwd met karakteristieke oude tegels, warme materialen en een uitnodigende sfeer die past bij de camping. Een plek waar gasten elkaar ontmoeten, verhalen uitwisselen en samen genieten van eten, drinken en live muziek. Er kwam een duurzaam sanitair gebouw dat tot de meest innovatieve van Nederland behoorde. Tegelijkertijd werd volop geïnvesteerd in biodiversiteit, groenvoorziening en klimaatbewuste keuzes.

Ook het terrein zelf bleef veranderen. Nieuwe kampeervelden ontstonden, natuur kreeg meer ruimte en uiteindelijk werd gewerkt aan een ambitieus nieuw eilandgedeelte speciaal voor tentkampeerders. 

Zo kreeg Camping Zeeburg steeds meer de vorm die veel gasten vandaag de dag kennen: een groene stadscamping waar natuur, ontmoeting en Amsterdam samenkomen.

Een nieuwe toekomst voor Camping Zeeburg

In 2024 besloot Toon Weijenborg, na meer dan 30 jaar afscheid te nemen van de camping. Niet door te verkopen aan een investeerder of internationale keten. Die hadden volgens hem al genoeg in handen in Amsterdam. Maar door Camping Zeeburg onder te brengen in de nieuw opgerichte Stichting Beheer Camping Zeeburg. Daarmee werd bewust gekozen voor een toekomst waarin onafhankelijkheid, duurzaamheid en maatschappelijke betrokkenheid centraal staan. Eventuele winst verdwijnt niet naar aandeelhouders, maar wordt opnieuw geïnvesteerd in de camping en haar maatschappelijke doelstellingen.  In datzelfde jaar werd ook een lang gekoesterde wens werkelijkheid met de opening van het nieuwe eilandgedeelte. Een uitbreiding die meer ruimte biedt voor gasten, natuur en rust, en die tegelijkertijd laat zien dat ontwikkeling en behoud van natuur hand in hand kunnen gaan.

Een halve eeuw later

Vandaag ontvangt Camping Zeeburg jaarlijks meer dan 80.000 gasten uit alle windstreken van de wereld. Backpackers, fietsreizigers, gezinnen, kampeerders en stadsontdekkers vinden hier een plek aan het water waar Amsterdam dichtbij voelt, maar de drukte ver weg lijkt.

Van gemeentelijke noodoplossing tot geliefde stadscamping, van sociale werkplek tot steward-owned onderneming. Vijftig jaar na de oprichting is er veel veranderd. De hippies verdwenen, de vrije geest bleef. De stad veranderde, het toerisme veranderde en de camping veranderde mee. Maar de kern bleef hetzelfde: een plek waar mensen welkom zijn, waar verschillen naast elkaar bestaan en waar vrijheid niet alleen een woord is, maar iets wat je kunt voelen zodra je het terrein op loopt.

En terwijl Amsterdam veranderde, veranderde Zeeburg mee. De ruwe randjes verdwenen langzaam, maar de open sfeer bleef. Misschien is dat wel altijd de grootste kracht van Camping Zeeburg geweest: steeds opnieuw veranderen, zonder zichzelf te verliezen.